Z Kuşağı Çalışıyor Ancak Yükselen Maliyetler Amerikan Rüyasını Uzaklaştırıyor

ABD’de Z kuşağı çalışma hayatına güçlü biçimde katılmasına rağmen, önceki nesillerin düzenli çalışarak ulaşabildiği ev sahipliği ve ekonomik bağımsızlık gibi hedeflere ulaşmakta zorlanıyor. Ekonomistler, gençlerin yaşadığı sorunların çalışma isteksizliğinden çok konut fiyatları, yüksek faizler ve maaşların üzerinde artan yaşam maliyetlerinden kaynaklandığını belirtiyor.

1997 ile 2012 yılları arasında doğanları kapsayan Z kuşağı, ABD iş gücü piyasasında ve siyasette giderek daha etkili bir grup haline geliyor. Ancak bu kuşak yetişkinliğe yüksek enflasyonun, pahalı konutların ve beyaz yakalı istihdam piyasasındaki yavaşlamanın etkili olduğu bir dönemde adım attı.

Tartışmalar, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’in Z kuşağının ekonomik şikâyetlerini kısmen “tembelliğe” bağlayan açıklamasının ardından yeniden gündeme geldi. Leavitt daha sonra sözlerinin bağlamından çıkarıldığını belirterek tüm gençleri hedef almadığını, sosyalizm ve komünizmi destekleyen bazı gençlere yönelik konuştuğunu söyledi. Ayrıca çok sayıda Z kuşağı mensubunun çalışkan, girişimci ve vatansever olduğunu ifade etti.

Çalışma verileri ise gençlerin iş hayatından uzak durduğu iddiasını desteklemiyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, 25-54 yaş grubundaki iş gücüne katılım oranı mayıs ayında yaklaşık yüzde 83 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran son birkaç on yılın en yüksek seviyelerine yakın bulunuyor.

20-24 yaş grubundaki iş gücüne katılım da pandemi öncesindeki oranların üzerinde seyrediyor. Ekonomistler, genç çalışanların uzaktan veya esnek çalışma modellerini tercih etmesinin çalışma ahlakının zayıf olduğu anlamına gelmediğini vurguluyor.

Gençlerin karşılaştığı en büyük engellerden biri konut maliyetleri. Ortalama 30 yıllık sabit konut kredisi faizi 2021’in başında yaklaşık yüzde 3 seviyesindeyken yüzde 6,5 civarına yükseldi. Aynı dönemde ABD’de ortanca ev fiyatı yaklaşık 329 bin dolardan 400 bin doların üzerine çıktı.

Faiz oranı ve ev fiyatındaki bu eş zamanlı artış, aylık konut kredisi ödemelerini önemli ölçüde yükseltti. Ekonomistler, ortalama fiyatlı bir ev için yapılan aylık ödemenin birkaç yıl içinde yaklaşık iki katına çıktığını belirtiyor.

Yüksek borçlanma maliyetleri yalnızca konut piyasasını etkilemiyor. Otomobil kredilerindeki faizlerin de yükselmesi, iş hayatına yeni katılanlar ve genç aileler için araç satın almayı daha pahalı hale getiriyor. Bu durum, gençlerin ekonomik bağımsızlıklarını kurmasını geciktiriyor.

Konut alımındaki güçlükler demografik kararları da etkiliyor. Genç yetişkinler evlenme ve çocuk sahibi olma planlarını ertelerken, ABD’de ilk kez ev satın alanların ortanca yaşı 2025 yılında 38’e ulaşarak rekor kırdı.

Ekonomistler, genç Amerikalıların önceki nesillerle aynı eğitimi almasına veya benzer ücretlerle çalışmasına rağmen aynı yaşam standardına ulaşamadığını ifade ediyor. Maaşlar artsa da konut, gıda, ulaşım ve sigorta giderlerindeki yükseliş, gelir artışlarının önemli bölümünü eritiyor.

Bu tablo, ABD’de gençlerin temel sorununun çalışma hayatına katılmamak olmadığını gösteriyor. Asıl sorun, düzenli çalışmanın artık ev sahibi olma, aile kurma ve orta sınıfa yükselme gibi geleneksel ekonomik hedefleri geçmişteki kadar kolay karşılamaması.